Lifting Operations ve Rigging Safety İçin Kapsamlı Bir Eğitim

Banksman & Slinger eğitimi, güvenli lifting operations yani yük kaldırma operasyonlarının temel taşlarından biridir. Bir crane operation sırasında yalnızca crane operator’ın tecrübeli olması yeterli değildir. Yükün doğru bağlanması, doğru yönlendirilmesi, kaldırma alanının güvenli hale getirilmesi, ekipmanların kontrol edilmesi ve operatörle net communication kurulması gerekir. 🦺

Bu süreçte Banksman, crane operator’a yön veren, yükün hareketini takip eden ve sahadaki güvenliği kontrol eden kişidir. Slinger ise yükün doğru rigging setup ile bağlanmasından, uygun sling, shackle ve hook kullanımından sorumludur. Bu iki rol, özellikle offshore lifting operations ve general cargo lifting operations için hayati öneme sahiptir. ⚓

Güvenli bir lifting operation’ın temel prensibi şudur:

✅ Doğru planlama + doğru rigging + net communication + eğitimli personel = güvenli lifting operation

---

1. ⚖️ Weight Identification

Yük Ağırlığının Doğru Belirlenmesi

Her lifting operation başlamadan önce ilk yapılması gereken şey, load weight yani yük ağırlığının doğru şekilde belirlenmesidir. Yük ağırlığı bilinmeden yapılan bir kaldırma operasyonu, crane overload yani vinç aşırı yüklenmesi riski oluşturur. ⚠️

Slinger ve Banksman, lifting plan hazırlanırken yük ağırlığının doğru kaynaklardan teyit edildiğinden emin olmalıdır. Bunun için şu bilgiler kontrol edilmelidir:

✅ Manufacturer plate
✅ Shipping manifest
✅ Load tag
✅ Technical drawing
✅ Packing list
✅ Equipment marking

Yanlış weight estimation, crane capacity’nin aşılmasına, sling failure’a, load instability’ye veya load drop riskine neden olabilir. Bu yüzden tahmini bilgilerle lifting operation başlatılmamalıdır.

Ayrıca yalnızca yükün toplam ağırlığını bilmek yeterli değildir. Center of gravity, yani ağırlık merkezi de mutlaka belirlenmelidir. Center of gravity bilinmeden yapılan lifting operation sırasında yük yana yatabilir, dönebilir veya kontrolsüz şekilde sallanabilir. 🎯

---

2. 🪢 Safe Use of Taglines

Yönlendirme Halatının Güvenli Kullanımı

Tagline, askıdaki yükün yönlendirilmesi ve load swing’in kontrol edilmesi için kullanılan yardımcı halattır. Özellikle geniş, uzun veya rüzgârdan etkilenen yüklerde tagline kullanımı büyük avantaj sağlar. 🌬️

Ancak tagline yanlış kullanılırsa ciddi yaralanmalara neden olabilir. Tagline kullanan personel, yükün altında veya danger zone içinde durmamalıdır.

Güvenli tagline kullanımı için temel kurallar şunlardır:

✅ Tagline suspended load kontrolü için kullanılmalıdır.
✅ Load swing kontrollü şekilde azaltılmalıdır.
✅ Tagline hiçbir zaman body etrafına sarılmamalıdır.
✅ Tagline zeminde sürüklenmemelidir.
✅ Halatta knot yapılmamalıdır.
✅ Tagline kullanan kişi kaçış yolunu her zaman açık tutmalıdır.

Knot yani düğüm yapılması rope strength değerini azaltır. Bu durum özellikle yük salınımı sırasında halatın kopmasına veya kontrol kaybına neden olabilir. ⚠️

---

3. 🏗️ Establishing Load Bearing Capabilities

Taşıma Kapasitesinin Belirlenmesi

Bir yükün kaldırılması kadar, indirileceği alanın yükü güvenli şekilde taşıyabilmesi de önemlidir. Bu nedenle lifting operation öncesinde lift route ve landing zone mutlaka kontrol edilmelidir.

Banksman ve Slinger şu sorulara net cevap bulmalıdır:

✅ Lift route güvenli mi?
✅ Yükün geçeceği alanda personel var mı?
✅ Landing zone yükü taşıyabilecek kapasitede mi?
✅ Zemin veya platform yapısı yeterince güçlü mü?
✅ Weak structure veya collapse risk var mı?
✅ SWL limitleri kontrol edildi mi?

SWL – Safe Working Load, güvenli çalışma yükü anlamına gelir. Bu limitler kesinlikle aşılmamalıdır. Eğer yük zayıf bir yapının üzerine indirilecekse veya landing zone yeterli değilse ciddi collapse risk oluşabilir. 🚧

Özellikle offshore platformlarda deck load capacity, grating dayanımı, hatch cover kapasitesi ve support structure durumu dikkatle değerlendirilmelidir.

---

4. 💡 Access, Workspace & Lighting

Çalışma Alanı, Erişim ve Aydınlatma

Güvenli lifting operation için çalışma alanı yeterli movement area sağlamalıdır. Dar, dağınık veya kötü aydınlatılmış alanlarda Banksman ve Slinger’ın yükü güvenli şekilde yönlendirmesi zorlaşır.

Çalışma alanı değerlendirilirken şu noktalar kontrol edilmelidir:

✅ Workspace yeterli mi?
✅ Escape route açık mı?
✅ Lighting yeterli mi?
✅ Overhead clearance yeterli mi?
✅ Personel hareket alanı güvenli mi?
✅ Takılma, kayma veya düşme riski var mı?

Poor lighting, visibility risk oluşturur. Görüş yetersiz olduğunda hand signals yanlış anlaşılabilir, yükün konumu net görülemeyebilir ve crane operator yanlış yönlendirilebilir. 🌙

Ayrıca overhead clearance, crane movement için yeterli olmalıdır. Yükün boru hatlarına, platform yapılarına, kablolara veya başka ekipmanlara çarpma riski önceden belirlenmelidir.

---

5. 🧰 Selecting Lifting Appliances

Kaldırma Ekipmanlarının Doğru Seçimi

Slinger’ın en önemli görevlerinden biri, yük için doğru lifting appliance seçmektir. Her yük aynı ekipmanla kaldırılamaz. Yükün şekli, ağırlığı, bağlantı noktaları ve ağırlık merkezi ekipman seçimini doğrudan etkiler.

Doğru lifting appliance seçimi için şu unsurlar dikkate alınmalıdır:

✅ Load characteristic
✅ Load weight
✅ Center of gravity
✅ Lifting points
✅ Sling type
✅ Shackle size
✅ Hook suitability
✅ Environmental conditions
✅ SWL / WLL values

Yanlış sling, yanlış shackle veya uygunsuz hook kullanımı load instability oluşturabilir. Bu durum yükün dönmesine, kaymasına, düşmesine veya rigging failure’a neden olabilir. ⚠️

Bu nedenle her lifting operation öncesinde mutlaka bir rigging plan hazırlanmalıdır.

---

6. 🔍 Inspection of Lifting Gear

Lifting Ekipmanlarının Kontrolü

Her lifting operation öncesinde lifting gear inspection yapılmalıdır. Hasarlı ekipmanla yapılan bir kaldırma operasyonu, doğrudan accident riskidir.

Kontrol edilmesi gereken temel ekipmanlar şunlardır:

✅ Webbing sling
✅ Wire rope sling
✅ Chain sling
✅ Shackle
✅ Hook
✅ Eyebolt
✅ Lifting beam
✅ Spreader beam
✅ Tagline

Webbing sling kontrolünde cuts, abrasion ve discoloration olup olmadığı incelenmelidir. Kesik, yanık, kimyasal hasar, dikiş sökülmesi veya renk değişimi varsa sling kullanılmamalıdır.

Wire rope sling için broken wires, corrosion, crushing, birdcaging ve kinking kontrol edilmelidir. Kopmuş teller veya deformasyon varsa ekipman kullanımdan çıkarılmalıdır.

Shackle pin tam oturmuş olmalıdır. Pimi eksik, yanlış veya hasarlı shackle kullanılmamalıdır. Damaged equipment hiçbir şartta kullanılmamalı ve rapor edilmelidir. 🛑

---

7. 📡 Communication & Visibility

İletişim ve Görüş

Banksman’ın en kritik görevi, crane operator ile sahadaki lifting team arasında net communication sağlamaktır. Özellikle blind spot durumlarında Banksman, operator’ın gözü olur. 👀

Communication sırasında şu yöntemler kullanılabilir:

✅ Radio communication
✅ Hand signals
✅ Agreed verbal commands
✅ Visual contact
✅ Emergency stop signal

Radio communication kısa, net ve anlaşılır olmalıdır. Gereksiz konuşmalar, karışık komutlar veya aynı anda birden fazla kişinin konuşması communication breakdown’a neden olabilir.

Hand signals standart prosedüre uygun kullanılmalıdır. Tüm ekip aynı hand signals sistemini bilmeli ve operation başlamadan önce hangi signaler’ın yetkili olduğu belirlenmelidir.

En önemli kural şudur:

🛑 Emergency stop signal herkes tarafından verilebilir.

Operator, herhangi bir kişiden emergency stop signal alırsa operasyonu derhal durdurmalıdır.

---

8. 🌦️ Environmental Conditions

Çevresel Koşullar

Lifting operations, çevresel koşullardan doğrudan etkilenir. Özellikle offshore lifting operations sırasında wind, poor visibility ve vessel motion çok önemli risk faktörleridir. 🌊

Operasyon öncesinde şu çevresel şartlar değerlendirilmelidir:

✅ Strong wind
✅ Poor visibility
✅ Rain
✅ Vessel motion
✅ Sea state
✅ Deck movement
✅ Lighting condition
✅ Slippery surface

Strong wind, load swing riskini artırır. Geniş yüzey alanına sahip yüklerde rüzgâr kuvveti yükü kontrolsüz şekilde döndürebilir veya yana savurabilir.

Poor visibility communication error riskini artırır. Sis, gece operasyonu, yağmur veya yetersiz lighting varsa lifting operation ekstra dikkat gerektirir.

Offshore operasyonlarda vessel motion ayrıca dikkate alınmalıdır. Gemi hareketi dynamic load oluşturabilir ve yükün beklenenden daha fazla kuvvet üretmesine neden olabilir. ⚠️

---

9. 📐 Sling Angle & Tension

Sapan Açısı ve Gerilim

Sapan açısı, lifting safety açısından en kritik konulardan biridir. Çünkü included angle büyüdükçe sling tension artar.

İki bacaklı sling kullanımında mode factor şu şekilde değerlendirilir:

✅ 0°–60° → Mode factor 1.7
✅ 0°–90° → Mode factor 1.4
✅ 90°–120° → Mode factor 1

Included angle kesinlikle 120° değerini aşmamalıdır. Çünkü açı büyüdükçe her sling leg üzerindeki tension artar ve sling failure riski yükselir. ⚠️

Basit anlatımla:

Yük aynı kalsa bile sapan açısı büyürse, sapanın taşıdığı gerçek kuvvet artar.

Bu nedenle Slinger, yalnızca sling’in WLL değerine değil, kullanım açısına ve rigging configuration’a da dikkat etmelidir.

---

10. 🧮 Sling Tension Calculations

Sapan Gerilim Hesaplamaları

Sling tension hesaplaması, doğru rigging setup için kritik öneme sahiptir. PDF’de verilen temel formül şu şekildedir:

Sling tension = Load weight / Mode angle factor

Örneğin yük ağırlığı 10 ton ise ve iki bacaklı sling için mode factor 1.7 ise:

Sling tension = 10 / 1.7 = 5.88 ton

Bu durumda her sling leg üzerinde yaklaşık 5.88 tonluk yük oluşur.

Ancak angle büyüdükçe mode factor düşer, sling load artar. Yanlış hesaplama sling failure, load drop veya ciddi yaralanmalara neden olabilir. 📉

Slinger’ın görevi, yalnızca yükü bağlamak değil; bağlama yönteminin güvenli olup olmadığını da değerlendirmektir.

---

11. 🔗 Correct Hitching Techniques

Doğru Bağlama Teknikleri

Correct hitching techniques, load stability için çok önemlidir. Yanlış hitching yöntemi yükün kaymasına, dönmesine veya kontrolsüz hareket etmesine neden olabilir.

Başlıca hitching teknikleri şunlardır:

✅ Vertical hitch
✅ Basket hitch
✅ Choker hitch

Vertical hitch, yükün doğrudan dikey şekilde kaldırılmasıdır.
Basket hitch, sling’in yük altından geçirilerek iki uçtan kaldırılmasıdır.
Choker hitch, sling’in yük etrafında sıkılarak bağlanmasıdır.

Her yöntemin avantajı ve sınırlaması vardır. Önemli olan yükün şekline, ağırlık merkezine ve lifting point durumuna göre doğru yöntemi seçmektir.

Ayrıca:

✅ Container doors secure position içinde olmalıdır.
✅ Overhanging load kaldırılmamalıdır.
✅ Ferrule bölgelerinde sharp bending olmamalıdır.
✅ Sling, sharp edge üzerinde korumasız kullanılmamalıdır.

Taşan, dengesiz veya düzgün sabitlenmemiş yükler lifting operation için ciddi risk oluşturur. 🚫

---

12. ⚓ Safe Use of Eyebolts & Shackles

Göz Civataları ve Kilitlerin Güvenli Kullanımı

Eyebolts ve shackles, lifting operation sırasında bağlantı güvenliğini sağlayan kritik ekipmanlardır. Yanlış kullanıldığında equipment failure meydana gelebilir.

Eyebolt Kullanımı

Eyebolt doğru orientation ile kullanılmalıdır. Yanlış yönde yüklenen eyebolt, tasarlandığı kapasitenin altında bile hasar görebilir.

Shackle Kullanımı

Shackle yalnızca kendi orijinal pin sistemi ile kullanılmalıdır. Farklı pim, cıvata veya geçici bağlantı malzemesi kullanılmamalıdır. ⚠️

Shackle kullanımında dikkat edilmesi gerekenler:

✅ SWL/WLL kontrol edilmeli
✅ Pin tam oturmalı
✅ Shackle deformation olmamalı
✅ Side loading yapılmamalı
✅ Doğru shackle type seçilmeli
✅ Pin ve bow doğru yönde kullanılmalı

Side loading, shackles ve eyebolts için çok tehlikelidir. Bu durum ekipmanın kapasitesini düşürür ve failure riskini artırır.

---

13. 📜 Relevant Legislation & Regulations

İlgili Yasa ve Yönetmelikler

Banksman & Slinger eğitimi yalnızca pratik becerilerden oluşmaz. Aynı zamanda ilgili legislation ve regulations hakkında farkındalık da gerektirir.

Bu kapsamda öne çıkan düzenlemeler şunlardır:

✅ HASAWA – Health and Safety at Work Act 1974
İş sağlığı ve güvenliği sorumluluklarını belirleyen temel düzenlemelerden biridir.

✅ LOLER – Lifting Operations and Lifting Equipment Regulations 1998
Lifting operations ve lifting equipment kullanımı için temel güvenlik gerekliliklerini belirler.

✅ PUWER – Provision and Use of Work Equipment Regulations 1998
İş ekipmanlarının güvenli kullanımı ve uygunluğu ile ilgilidir.

✅ MHOR – Manual Handling Operations Regulations 1992
Elle taşıma operasyonları ve personel güvenliğiyle ilgilidir.

✅ COSHH – Control of Substances Hazardous to Health 2002
Sağlığa zararlı maddelerin kontrolüyle ilgilidir.

Bu regülasyonlar, lifting operations’ın planlı, kontrollü, kayıtlı ve güvenli şekilde yapılmasını destekler. 📘

---

14. 🧹 Restoring the Work Area

Çalışma Alanının Toparlanması

Lifting operation tamamlandığında iş bitmiş sayılmaz. Operasyon sonrası çalışma alanının güvenli hale getirilmesi gerekir.

Post lift süreçlerinde şu adımlar uygulanmalıdır:

✅ Post lift inspection yapılmalı
✅ Kullanılmış equipment doğru storage area içine kaldırılmalı
✅ Damaged equipment rapor edilmeli
✅ Alan temizlenmeli
✅ Barricade ve warning signs kaldırılmadan önce risk kontrol edilmeli
✅ Debrief meeting yapılmalı

Debrief meeting, operasyonun değerlendirilmesi için önemlidir. Neler iyi yapıldı, hangi riskler görüldü, hangi ekipmanlarda sorun çıktı ve bir sonraki lifting operation için ne geliştirilebilir gibi konular konuşulmalıdır.

Bu yaklaşım safety culture’ın gelişmesine katkı sağlar. 🦺

---

15. 👷 Banksman’ın Temel Sorumlulukları

Banksman, lifting operation sırasında operator’ın sahadaki gözü ve yönlendiricisidir. Özellikle operator’ın yükü veya landing zone’u doğrudan göremediği durumlarda hayati rol oynar.

Banksman’ın temel sorumlulukları şunlardır:

✅ Crane operator ile clear communication sağlamak
✅ Hand signals veya radio commands kullanmak
✅ Load path’i izlemek
✅ Danger zone içine personel girişini engellemek
✅ Blind spot durumlarında operator’ı yönlendirmek
✅ Load swing riskini gözlemlemek
✅ Landing zone’un güvenli olduğunu teyit etmek
✅ Emergency stop gerektiğinde operasyonu durdurmak

Banksman, aynı anda hem yükü, hem personeli, hem çevreyi, hem de crane movement’ı takip etmek zorundadır. Bu nedenle dikkat, disiplin ve communication becerisi çok önemlidir. 🚦

---

16. 🔗 Slinger’ın Temel Sorumlulukları

Slinger, yükün güvenli şekilde bağlanmasından sorumludur. Yanlış bağlanan bir yük, crane operator ne kadar deneyimli olursa olsun güvenli şekilde kaldırılamaz.

Slinger’ın temel sorumlulukları şunlardır:

✅ Load weight kontrolü
✅ Center of gravity belirleme
✅ Doğru sling seçimi
✅ Shackle ve hook kontrolü
✅ Sling angle hesaplama
✅ Correct hitching method uygulama
✅ Tagline kullanımını değerlendirme
✅ Lifting gear inspection yapma
✅ Damaged equipment’i kullanımdan kaldırma
✅ Rigging setup’ın güvenli olduğunu teyit etme

Slinger, yük kaldırılmadan önce son güvenlik bariyerlerinden biridir. Eğer rigging setup güvenli değilse operasyon başlamamalıdır. 🛑

---

✅ Genel Sonuç: Güvenli Banksman & Slinger Operasyonunun Altın Kuralları

Banksman & Slinger rolleri, güvenli lifting operations için vazgeçilmezdir. Bir yükün güvenli şekilde kaldırılması; doğru ağırlık bilgisi, doğru rigging setup, uygun equipment selection, net communication ve etkili risk assessment ile mümkündür.

Her lifting operation öncesinde şu sorular mutlaka sorulmalıdır:

✅ Load weight doğru biliniyor mu?
✅ Center of gravity belirlendi mi?
✅ Uygun sling ve shackle seçildi mi?
✅ SWL/WLL değerleri kontrol edildi mi?
✅ Sling angle güvenli aralıkta mı?
✅ Load path ve landing zone güvenli mi?
✅ Banksman ile operator arasında clear communication var mı?
✅ Environmental conditions uygun mu?
✅ Damaged equipment var mı?
✅ Emergency stop procedure biliniyor mu?

Bu sorulardan herhangi birine net cevap verilemiyorsa lifting operation başlatılmamalıdır.

🏗️ Final Mesaj

Banksman & Slinger eğitimi, sadece yük bağlama veya el işareti verme eğitimi değildir. Bu eğitim; riskleri önceden görme, doğru ekipman seçme, yükü güvenli bağlama, crane operator’ı doğru yönlendirme ve operasyonu güvenli şekilde tamamlama becerisidir.

🦺 Planla. Kontrol et. Doğru bağla. Net iletişim kur. Şüphedeysen durdur.

Güvenli lifting operations için en güçlü ekipman; eğitimli, dikkatli ve sorumluluk sahibi personeldir.

(15)